Przejdź do zawartości

Eugeniusz Rzewuski

Z Literatura przedmiotu

Azania zamani

I. Njika - sawanna

  • Mbiti: sasa - zamani = teraz / dawno, s. 13

1. Hadzapi i Sawdawe, najstarsi mieszkańcy Azanii

  • przewiduje wyginięcie Hadza, s. 23
    • archaizm: brak instytucji ojca, brak żelaza, s. 27
  • "w czasach kiedy hieny były jeszcze ludźmi", s. 29

3. Wierzenia, mity i legendy ludów Bantu

  • mit o Pandorze: "Afrykańska puszka Pandory to najczęściej garnek lub tykwa, w której zamknięta jest śmierć, czasem też choroby, niebezpieczne drapieżniki i jadowite gady (...) Nadmierna ciekawość - otwarcie zakazanego naczynia - lub zwykła niezdarność, jego rozbicie - uwalnia uwięzione w nim plagi, które spadają na ludzkość." (Kaone z Zambii, Kumbi z Tanzanii), s. 70
  • powstanie gatunku ludzkiego: "spłodzili synów, którzy wzięli za żony swoje ciotki", s. 78
  • stworzenie świata: "Wele Hakaba stworzył świat w ciągu sześciu dni. Siódmego dnia bój odpoczywał, był to bowiem zły dzień", s. 78
  • przypowieść apokaliptyczna o czerwonych ludziach: "Przyjdą na tę ziemię czerwoni ludzie, którzy podbiją i opanują cały kraj. Będą oni latać nad waszymi głowami w drewnianych czółnach", s. 83

4. Królestwa Międzyjezierza

  • Rwanda, pogromy Tutsi: "Pogromy Tutsi, jakich dokonano w latach sześćdziesiątych i na początku lat siedemdziesiątych, były więc rozrachunkiem z blisko tysiącletnią historią feudalizmu", s. 114
  • mity rwandyjskie o Twa, Tutsi i Hutu: "Twa występni, żarłoczni, czasem wręcz ludożerczy, kiedy indziej znów pochodzą od małpy, Hutu rozleniwieni i tępawi, Tutsi opanowani, błyskotliwi, odważni i lojalni", s. 127

5. Mity i legendy ludów nilockich

6. Lugbara - potomkowie Dribidu i Dżeki

  • Europejczycy - ""czerwoni", bądź też "krótcy" ludzie, okrutni kanibalowie, którzy pojawili się w kraju Lugbara", s. 217
  • pierwsi ludzie - pierwotne kazirodztwo (racjonalizm mityczny), s. 220
  • owca najbliższa boga: "W czasie groźnej suszy prowadzi się w góry owcę i porzuca ją tam. Dlaczego właśnie owcę? Owca jest według wierzeń Lugbara zwierzęciem najbliższym boga", s. 223

II. Msitu - puszcza. Epika ludów Bantu strefy lasu tropikalnego (Zair)

1. Epopeja Mwindo (lud Njanga)

2. Liandża - epopeja ludowa Mongo

  • Lonkundo Jendembe, "któremu się nie rozkazuje" - "Jendembe bowiem znosi tylko jeden rozkaz: "Chodź jeść". Każde inne polecenie zabija go", s. 267

III. Pwani - wybrzeże. Mity, legendy i tradycje Suahili

2. Tradycje historyczne suahilskich miast-państw

  • kanibale z Zambezi ?, s. 336

Bibliografia

  • John Mbiti, African Religions and Philosophy
  • Eugeniusz Rzewuski, Azania Zamani. Mity, legendy i tradycje ludów Afryki Wschodniej, Warszawa 1978.