Dipo Faloyin

Afryka to nie państwo

Gościnność: "Pochodzę z domu, w którym panowała polityka otwartych drzwi. Pochodzę z wiary, że odwiedziny w naszym domu oznaczają jedzenie w naszym domu, bowiem jedzenie to najwyższy przejaw języka miłości; jedzenie odpuszcza grzechy i udziela łaski."
Temperament: "Pochodzę z długiej linii osobników, którym nigdy nie udało się zachować czegoś takiego, jak pokerowa twarz, klanu genetycznie niezdolnego do ukrycia choćby na moment frustracji i radości, jakie kotłują się w naszym sercu"
Towarzyskość: "Pochodzę ze świata, gdzie cisza jest największą karą, a taneczny parkiet zapełniony ludźmi, których kochasz, to największy wynalazek ludzkości."
Kolonizacja Afryki : "W nadziei na uniknięcie wojny totalnej o to, kto ma prawo wypowiedzieć wojnę Afryce, potężni kolonialiści postanowili się spotkać i wszystko sobie wyjaśnić, tak aby udało się dojść do porozumienia w kwestii optymalnego dla wszystkich przebiegu tej napaści. A zatem Biali Ludzie w Khaki zebrali się w śnieżne popołudnie 15 listopada 1884 roku na konferencji w Berlinie, gdzie zasiedli pod wielką mapą."
Kolonizacja : "Albo, jak swego czasu elegancko to sformułował znany brytyjski prawnik John Westlake: „Napływ białej rasy nie może zostać zatrzymany tam, gdzie jest ziemia, którą można uprawiać, albo żelazo, które można wydobywać, handel, który można rozwijać, zwierzyna, do której można strzelać, ciekawość, którą można zaspokoić. Jeśli jakiś fanatyczny miłośnik dzikich dowodzi, że biali powinni trzymać się z dala, dojdzie do tych samych wniosków, tyle że inną drogą, gdyż na miejscu niezbędny byłby właśnie złożony z nich rząd, który by tego dopilnował. A zatem międzynarodowe prawo musi traktować krajowców jako niecywilizowanych. Reguluje, ku wspólnej korzyści cywilizowanych państw, wysuwane przez nie roszczenia do zwierzchności nad regionem i pozostawia sposób traktowania krajowców sumieniu państwa, któremu ta zwierzchność zostanie nadana”[4"
Czym jest cywilizacja?: "Mówiąc prościej: jeśli jesteś cywilizowanym narodem takim jak my, będziesz w stanie się obronić w obliczu nagłego najazdu wrogiej armii, która chce tobą rządzić i odebrać ci wszystko, co posiadasz. Oto prawdziwa miara kulturalnych ludzi"
Kolonizacja: "Podkreślił, że to nieucywilizowane afrykańskie ludy i ich nieucywilizowana ziemia najbardziej zyskają na zaserwowaniu im kuracji trzech C, którą wcześniej zalecił im Livingstone, a konferencja zamierzała zaaplikować: commerce (handel), christianity (chrześcijaństwo) i civilization (cywilizacja). Otwierając ten wielki kontynent na kolonizację, pomogą miejscowym stać się mądrzejszymi i lepszymi ludźmi."
Państwa afrykańskie : "Wiele z tych krajów to były dziwaczne, karykaturalne twory, z autonomicznymi, potężnymi kończynami, które tak naprawdę do nich nie pasowały, kierowanymi przez wiele mózgów nadających na zupełnie innych częstotliwościach."
Państwa w Afryce : "Badacze odkryli, że państwa z nienaturalnymi granicami i podzielonymi społecznościami częściej mają problemy gospodarcze i większą skłonność do przemocy politycznej."
Państwa w Afryce : "dziewięć z trzynastu najbardziej arbitralnie uformowanych krajów na świecie znajduje się w Afryce, są to: Czad, Gwinea Równikowa, Erytrea, Mali, Maroko, Namibia, Niger, Sudan i Zimbabwe. Pozostałe kraje z tej listy to Pakistan, Jordania, Ekwador i Gwatemala."
Czyt.: "Jørgen Lissner opublikował brzemienny w skutki tekst zatytułowany Handlarze nędzą (Merchants os Misery), w którym piętnował przemysł pomocowy jako uzależniony od spowijania Afryki w brutalne obrazy."
Jak pomagać: "agencje rozwoju powinny stworzyć zawodowe kodeksy dobrych praktyk. Podjęto kilka prób opracowania takiego dokumentu i stosowne rekomendacje są ogólnie dostępne, a dotyczą między innymi tego, żeby pozwolić społecznościom opowiadać własne historie, jak należy zbierać odpowiednie zgody oraz tego, że obrazy powinny odzwierciedlać okazywanie raczej solidarności niż współczucia."
Karanie za brak demokracji, zamiast pomóc : "Demokracja to wielkie objawienie. Wybrane przez kraj podejście do równowagi i dystrybucji władzy mówiące o tym, czym – w swoim najlepszym momencie – kraj chce być. To, jak społeczeństwo wybiera tych, którzy nim rządzą, albo co robi kolektyw, kiedy wola większości zostanie odrzucona, jest stale postrzegane jako stopień ucywilizowania kraju i decyduje o tym, jak jest on odbierany na świecie. Państwa są obejmowane sankcjami na podstawie tych ocen; odsyłane od stołu starszych, karane mandatami i wyrzucane, aż się nawrócą, bez żadnych ulg, bez zrozumienia specyfiki sytuacji albo pytania o to, czy jakieś globalne autorytety będące jednocześnie ławą przysięgłych i katem mogłyby odegrać jakąś rolę w pomocy rządowi, który teraz karzą"
Rodezja : "Czarne partie narodowe zostały zakazane, a ich liderów aresztowano i osadzono w więzieniach na dekady. Dziewięćdziesięciu procentom czarnej populacji odebrano prawo do głosowania w wyborach"
Biali osadnicy w Zimbabwe : "Nad Zimbabwe zaś wciąż wisiało pytanie, co zrobić z pozostałościami polityki białych osadników. Niecałe dwa procent społeczeństwa posiadało ponad połowę ziemi ornej państwa. Brytyjski kolonializm i Ian Smith tworzyli ten stan przez sto lat."
Polityka wobec białych farmerów : "Obawiając się utraty poparcia, Mugabe dał im to, czego chcieli: wprowadził naprędce skleconą reformę rolną, pozwalającą ludziom, którzy twierdzili, że są weteranami wojennymi – choć wielu z nich było na to zbyt młodych – przejąć niemal wszystkie gospodarstwa rolne należące do białych. Bez żadnego głębszego planu przekazano ziemię uprawną sprzymierzeńcom rządu i rolnikom, którzy nie mieli środków, żeby ją uprawiać, pomogli więc tym samym zniszczyć znakomitą część gospodarki."
Rwanda : "Autorytarni władcy bardzo rzadko odchodzą, nie pociągając za sobą w otchłań swojego kraju."
filmy: Goryle we mgle, 1988; Wierny ogrodnik, 2005, Krwawy diament (2006), Ostatni król Szkocji (2006), Beasts of No Nation (2015), Łzy słońca (2003), Horda (2020, Megan Fox), W dobrej wierze (2014), Rodzinne rewolucje (2014), Upalne święta (2019), Afrykańska przygoda (1949), Ernest jedzie do Afryki (1997), Marzyłam o Afryce (2000), Dobry człowiek w Afryce (1994), Zagubieni w Afryce (1994), Nigdzie w Afryce (2001), Dzieciaki mojej siostry w Afryce (2013), Ojciec Afryka (2017), The British Tribe Next Door (2019), Czarna Pantera (2018), Książę w Nowym Jorku, Black Is King,
muzyka: Beyoncé, Binyavanga Wainaina, Mawuna Koutonin
Obozy koncentracyjne : "Pozostali Herero i Nama zostali uwięzieni i zesłani do obozów koncentracyjnych – w rzeczywistości obozów śmierci – gdzie siedemdziesiąt pięć procent z nich zmarło. Więźniowie poddawani byli rasistowskim doświadczeniom naukowym i prawie nie dostawali jedzenia, wielu zmuszano do niewolniczej pracy, doprowadzając do ich śmierci."
Nazi: "Historycy uważają, że te eksperymenty na szczątkach Herero i Nama zapoczątkowały nazistowską ideologię czystości rasowej."
Głód jako broń : "w Tanzanii. Zabito tam tysiące ludzi, a gubernator Niemieckiej Afryki Wschodniej Gustav Adolf von Götzen wyjaśniał: „W ostateczności [armia kolonialna] musi uciec się do klęski głodu. Palenie wiosek, pól i zapasów żywności może wydawać się barbarzyńskie dla postronnego obserwatora. Lecz to jedyna równie obiecująca, a zarazem praktyczna metoda walki. Według mnie prowadzenie samych akcji wojskowych byłoby bezcelowe, jedynie głód i niedostatek będą w stanie zmusić ludzi do ostatecznego podporządkowania się”[35"
Handel częściami ludzkimi : "Szkielety i czaszki były zbierane jako trofea we wszystkich niemieckich koloniach, takich jak Rwanda, Burundi i Togo. Gromadzenie kości nie było opcją, ale rozkazem. „Każda okazja do uratowania wielkiej liczby czaszek przed zniszczeniem w ziemi lub w ogniu powinna zostać skwapliwie wykorzystana”, zażądał od kolonialnych oficerów antropolog Felix von Luschan"
Złote wybrzeże : "Sława tego kraju z powodu jego złota sprawiała, że niemal wszyscy Europejczycy starali się w nim zainstalować. Portugalczycy, Holendrzy, Brytyjczycy, Francuzi, Niemcy (Brandenburgia), Duńczycy i Szwedzi, wszyscy pobudowali mniej lub bardziej solidne forty i zamki wzdłuż mającego jakieś 500 kilometrów wybrzeża” – pisze historyk doktor Kwame Opoku[3"
Brytyjczycy: "Lecz nie był to koniec zniewag. Po pierwsze, Brytyjczycy wystawili Aszantom rachunek w wysokości przekraczającej tysiąc czterysta kilogramów „legalnego złota” na pokrycie kosztów spalenia i splądrowania ich stolicy"
Brytyjski rabunek : "Stan upokorzenia trwa nadal. Bo chociaż Złote Wybrzeże, obecnie Ghana, nie jest już pod brytyjską kontrolą, to niemal wszystkie wyszabrowane skarby wciąż pozostają w ich rękach."
Rabunek Afryki : "dziewięćdziesiąt procent materialnego dziedzictwa kultury Afryki znajduje się poza kontynentem"
Afrykańskie szkielety : "Badania przeprowadzone przez Christiana Koppa – współzałożyciela Berlin Postkolonial, który pracuje nad zwrotem afrykańskich szczątków – szacują, że jedynie dwóch niemieckich uczonych zebrało kolekcję szczątków piętnastu tysięcy ludzi."
Odbieranie skradzionej własności : "Podczas lata Black Lives Matter Diyabanza przysiągł, że osobiście dopilnuje, by skradzione artefakty powróciły na kontynent"
Muzealny kolonializm : "Powszechnie podnoszony przez zachodnie muzea argument jest taki, że afrykańskie kraje nie są w stanie zadbać o swoje artefakty, dlatego lepiej będzie im w rękach świata Zachodu – teoria ta sięga korzeniami różnych form białej supremacji, podobnie jak sądy wygłaszane przez ówczesnych kolonizatorów, uważających Afrykę za pełną dzikusów niezdolnych do samodzielnego zarządzania swoimi krajami"
Trwająca wojna kolonialna: "Ta trwająca nieustannie wojna przypomina, że przy pełnym zaangażowaniu – jak oświadczył kolonialny generał Wolseley, kiedy jego armia zbliżała się do Złotego Wybrzeża w 1882 roku – siła i moc zachodniego świata „może sięgnąć nawet do samego serca ich królestwa”, na tak długo, jak będzie chciała."
Muzyka : afrobeat, Boby Wine, Kenneth Nnebue
Nollywood: Living in Bondage (1992)
Muzyka afrykańska: 2Baba, D’banj i grupa P-Square, Feli Kuti, Abrantee Boatenga, Falz i Davido,
Afrykańska krytyka kultury w muzyce: Feli International Thief Thief
socialmedia: Elsa Majimbo, dwudziestojednoletnia Kenijka, komiczka z Instagrama; Ikorodu Bois: czterech nastolatków, którzy tworzą dwuminutowe remaki wysokobudżetowych filmów hollywoodzkich,
Pisarze afrykańscy: Buchi Emecheta, Binyavanga Wainaina, Ngũgĩ wa Thiong’o, Chinua Achebe, Rajat Neogy

Bibliografia

Dipo Faloyin, Afryka to nie panstwo, przeł. Wojciech Charchalis, Kraków 2024.