- David Riesman (1909-2002)
Samotny tłum
- Społeczeństwo zewnątrzsterowna i wewnątrzsterowne:
"Społeczeństwo odpowiadające fazie wysokiego potencjału wzrostu kształtuje u swych typowych przedstawicieli społeczny charakter, którego funkcję przystosowawczą zapewnia ich dążność do przestrzegania tradycji; ludzi tych nazwę ludźmi sterowanymi tradycją, a społeczeństwo, w którym żyją, społeczeństwem sterowanym tradycją.
Społeczeństwo okresu przejściowego wzrostu ludności kształtuje u swych typowych przedstawicieli społeczny charakter, którego funkcję przystosowawczą zapewnia ich dążność do wczesnego nabycia uwewnętrznionego zespołu celów. Ludzi tych nazwę ludźmi wewnątrzsterownymi, a społeczeństwo, w którym żyją, społeczeństwem wewnątrzsterownym.
Na koniec, społeczeństwo wstępnego spadku ludności kształtuje u swych typowych przedstawicieli społecznych charakter, którego funkcję przystosowawczą zapewnia ich uczulenie na oczekiwania i preferencje innych. Ludzi tych nazwę ludźmi zewnątrzsterownymi, a społeczeństwo, w którym żyją, społeczeństwem zewnątrzsterownym", s. 31-32
| SPOŁECZEŃSTWA
|
| sterowane tradycją
|
wewnątrzsterowne
|
zewnątrzsterowne
|
| wysoki potencjał wzrostu (dużo urodzin, dużo zgonów) |
przejściowy wzrost (dużo urodzin, mało zgonów) |
wstępny spadek ludności (mało urodzin, mało zgonów)
|
| rolnictwo, rybołówstwo, myślistwo, wydobycie rud |
przetwarzanie surowców |
handel, transport, usługi
|
| Ameryka Łacińska, Afryka, Azja, południe Europy |
wsie i małe miasteczka USA i Kanady, środkowa Europa, Turcja, ZSSR |
wielkomiejskie obszary USA i Europy Zachodniej
|
| przestrzeganie tradycji |
dążność do nabycia uwewnętrznionego zespołu celów |
uczulenie na oczekiwania i preferencje innych
|
| lęk przed wstydem |
lęk przed poczuciem winy |
niepokój
|
|
żyroskop (superego) |
radar
|
| jednoizbowe domy będące jednocześnie jednostkami produkcyjnymi, dziecko wcześnie gotowe do swej roli życiowej |
podział pracy, chłód w stosunkach rodzinnych, przekazywanie ideałów, a nie ról, pisanie dziennika |
rozrost biurokracji opartej na manipulacji i poddawaniu się manipulacji, "narcyzm drobnych różnic"(Freud), "zawistne porównywanie" (Veblen), wychowanie przez massmedia
|
- David Riesman, Samotny tłum, przeł. J. Strzelecki, Warszawa 1996, ss. 31-33, 52-53, 61-62, 69-77.
Bibliografia
- David Riesman, Samotny tłum, przeł. Jan Strzelecki, Muza: Warszawa 1996.
