André Bazin

Ewolucja języka filmu

André Malraux: montaż to narodziny filmu, "odróżnia film do ruchomych fotografii", s. 136
kino nieme 1920-1940 --- dwa nurty:
- wiara w obraz, czyli "Wszystko, co do przedstawionego obiektu dodaje sposób przedstawienia go na ekranie" - plastyka obrazu i montaż, A. s. 135-136
  - montaż równoległy (Griffith) --- "uzmysłowienie widzowi jednoczesności dwóch akcji oddalonych od siebie w przestrzeni - dzięki przeplataniu ze sobą ujęć raz z jednego, raz z drugiego wątku", s. 136
  - montaż przyspieszony (Abel Gance, Koło udręki) --- "iluzja przyspieszenia ruchu lokomotywy poprzez mnożenie coraz krótszych ujęć", s. 136
  - montaż atrakcji (Eisenstein, Kuleszow) --- "wzmocnienie znaczenia jednego obrazu przez umieszczenie go w sąsiedztwie innego obrazu", s. 136
- wiara w rzeczywistość ("obraz liczy się nie dlatego, że dodaje coś do rzeczywistości, tylko dlatego, że ją odkrywa", s. 138 ; kontynuacja: kino dźwiękowe)
  - dokument, dokufikcja (Robert Flaherty)
  - ekspresjonizm, plenery (F. W. Murnau)
  - długie ujęcia (Erich von Stroheim, neorealizm włoski)
szkoła radziecka - montaż, szkoła niemiecka - dekoracja i oświetlenie, s. 137
film dźwiękowy vs. niemy: "obraz dźwiękowy jest mniej giętki niż obraz wizualny (...) musiało to prowadzić montaż w stronę realizmu, eliminując coraz wyraźniej zarówno ekspresyjność plastyczną, jak i symboliczne współzależności między obrazami", s. 142

kino europejskie 1930-1940
- kino francuskie: czarny realizm, realizm poetycki (Marcel Carné, Jean Renoir, Jacuqes Feyder, Julien Duvivier)
- kino niemieckie: ekspresjonizm (Fritz Lang, F. W. Murnau, Erich von Stroheim)
- kino włoskie: neorealizm (Vittorio de Sica, Roberto Rossellini, Luchino Visconti)
kino amerykańskie 1930-1940
- komedia (Mr. Smith jedzie do Waszyngtonu)
- burleska (Bracia Marx)
- film taneczny i music-hallowy (Fred Astaire i Ginger Rogers, Ziegfeld Follies)
- film kryminalny i gangsterski (Człowiek z blizną, Jestem zbiegiem, Potępieniec)
- dramat psychologiczny i obyczajowy (Boczna ulica, Jezebel)
- film fantastyczny i film "okropności" (Dr. Jeckyll and Mr. Hyde, Niewidzialny człowiek, Frankenstein)
- western (Dyliżans), s. 139.
głębia ostrości, s. 144.
- Orson Welles, William Wyler
- bardziej realistyczna niż bez głębi
- wymaga bardziej czynnej postawy widza niż montaż analityczny
- przywraca wieloznaczność i wielość interpretacji

André Bazin, Ewolucja języka filmu, przeł. Bolesław Michałek, w: Audiowizualność w kulturze, red. Jadwiga Bocheńska et alii, Warszawa 1996.
André Malraux, Psychologie du cinema